Wax Kasta Oo Aad U Baahan Tahay Inaad Ka Ogaato Dhiig Karka (Dhiig Karka)

Qanacsan
- Waa maxay dhiig kar?
- Maxaa sababa dhiig kar?
- Dhiig karka koowaad
- Dhiig karka sare
- Waa maxay astaamaha lagu garto dhiig-karka?
- Baadhista dhiig karka
- Sida loo fahmo akhrinta dhiig karka
- Fursadaha daaweynta ee dhiig karka
- Ikhtiyaarrada daaweynta dhiig-karka aasaasiga ah
- Fursadaha daaweynta dhiig-karka sare
- Daawada dhiig karka
- Daweynta guriga ee dhiig karka
- Horumarinta cunno caafimaad leh
- Kordhinta dhaqdhaqaaqa jirka
- Gaaritaanka miisaan caafimaad leh
- Maareynta culeyska fekerka
- Qaadashada qaab nololeed nadiif ah
- Talooyinka cuntada ee loogu talagalay dadka qaba dhiig karka
- Cun hilib yar, dhir badan
- Iska yaree soodhiyamka cuntada
- Iska yaree macmacaanka
- Dhiig karka xiliga uurka
- Preeclampsia
- Waa maxay saamaynta dhiig karku ku leeyahay jidhka?
- Halbowlayaasha waxyeellada leh
- Wadnaha dhaawacmay
- Maskaxda dhaawacan
- Dhiig kar: Talooyin ku saabsan ka hortagga
- Ku dar cuntooyin caafimaad leh cuntadaada
- Isku hagaaji sida aad uga fikirto celceliska saxanka cuntada
- Iska yaree sonkorta
- U dejiso yoolalka luminta miisaanka
- Si joogto ah ula soco cadaadiska dhiiggaaga
Waa maxay dhiig kar?
Dhiig karka, ama dhiig karka, wuxuu dhacaa marka cadaadiska dhiiggaagu u kordho heerar aan caafimaad qabin. Qiyaasta cadaadiska dhiiggaagu waxay tixgelineysaa inta dhiiggu marayo marinnada dhiiggaaga iyo xaddiga iska caabbinta dhiiggu la kulmayo inta uu wadnuhu garaacayo.
Halbowlayaasha cidhiidhiga ahi waxay kordhiyaan iska caabinta. Markasta oo xididdadaadu cidhiidhi noqdaan, ayaa sare u kici doona cadaadiska dhiiggaagu. Muddada dheer, cadaadiska oo kordha wuxuu sababi karaa arrimo caafimaad, oo ay ku jiraan cudurka wadnaha.
Dhiirrigelintu waa wax caadi ah. Xaqiiqdii, maadaama tilmaamaha ay dhowaan is beddeleen, waxaa la filayaa in ku dhowaad kalabar dadka waaweyn ee Mareykanka hadda laga ogaan doono xaaladdan.
Dhiirrigelintu waxay caadi ahaan soo baxdaa sannado badan. Badanaa, ma dareentid wax calaamado ah. Laakiin xitaa astaamo la'aan, dhiig karka wuxuu sababi karaa dhaawac soo gaara xididdada dhiiggaaga iyo xubnahaaga, gaar ahaan maskaxda, wadnaha, indhaha, iyo kilyaha.
Ogaanshaha hore waa muhiim. Akhrinta cadaadiska dhiigga ee joogtada ah ayaa kaa caawin kara adiga iyo takhtarkaaga inaad ogaataan wixii isbeddel ah. Haddii cadaadiska dhiiggaagu sarreeyo, dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu kaa hubiyo cadaadiska dhiiggaaga toddobaadyo ka badan si loo arko haddii nambarku sii sarreeyo ama ay dib ugu noqdaan heerarka caadiga ah.
Daaweynta dhiig-karka waxaa ka mid ah daawooyinka dhakhtarku qoro iyo isbeddellada hab-nololeedka caafimaad. Haddii xaaladda aan la daweyn, waxay u horseedi kartaa arrimo caafimaad, oo ay ku jiraan wadno qabad iyo istaroog.
Maxaa sababa dhiig kar?
Waxaa jira laba nooc oo dhiig kar ah. Nooc kasta wuxuu leeyahay sababo kale.
Dhiig karka koowaad
Dhiig-baxa asaasiga ah waxaa sidoo kale loo yaqaannaa dhiig-kar muhiim ah. Nooca dhiig-karka ah wuxuu ku dhacaa waqti ka dib sabab aan la aqoonsan karin. Dadka badankood waxay leeyihiin noocan ah dhiig karka.
Baarayaasha wali ma cada waxa farsamooyinka keena cadaadiska dhiigga oo si tartiib tartiib ah u kordha. Waxyaabo isku dhafan ayaa door ka ciyaari kara. Arrimahan waxaa ka mid ah:
- Hiddo-wadaha: Dadka qaar ayaa hidde ahaan u nugul dhiig karka. Tani waxay ka imaan kartaa isbeddelada hidde-wadaha ama cilladaha hidde-xumada ee laga dhaxlay waalidiintaada.
- Isbedelada jirka: Haddii wax jirkaaga ka mid ahi wax iska beddelaan, waxaad bilaabi kartaa inaad la kulanto arrimo ku saabsan jirkaaga oo dhan. Dhiig karka ayaa laga yaabaa inuu ka mid yahay arrimahaas. Tusaale ahaan, waxaa loo maleynayaa in isbeddelada ku dhaca shaqada kilyahaaga gabow dartiis ay ka careysiin karto isku dheelitirka dabiiciga ee jirka ee cusbada iyo dareeraha. Isbeddelkani wuxuu sababi karaa inuu dhiig karkaagu kordho.
- Deegaanka: Waqti ka dib, xulashooyinka hab-nololeedka aan caafimaadka qabin sida jimicsi la'aanta iyo cunno xumida waxay ku dhici karaan jirkaaga. Xulashada qaab nololeedku waxay u horseedi kartaa dhibaatooyin xagga miisaanka ah. Miisaan culus ama cayillan ayaa kordhin kara halista dhiig-karka.
Dhiig karka sare
Dhiig-karka sare badanaa si dhakhso leh ayuu u dhacaa wuuna ka sii darnaan karaa dhiig-baxa aasaasiga ah. Xaalado dhowr ah oo sababi kara dhiig-kar labaad ayaa waxaa ka mid ah:
- cudurka kalyaha
- hurdo la'aanta hurdada
- cilladaha wadnaha lagu dhasho
- dhibaatooyinka qanjirkaaga
- waxyeelada daawooyinka
- isticmaalka daroogada sharci darrada ah
- ku xadgudubka khamriga ama isticmaalka daba dheeraaday
- dhibaatooyinka qanjidhada adrenal
- burooyinka qaarkood ee endocrine
Waa maxay astaamaha lagu garto dhiig-karka?
Dhiig-karka guud ahaan waa xaalad aamusnaan ah. Dad badan ayaan la kulmi doonin wax calaamado ah. Waxay qaadan kartaa sanado ama xitaa tobanaan sano xaaladdu inay gaarto heerar aad u daran oo astaamaha u muuqdaan kuwo muuqda. Xitaa markaa, astaamahaan waxaa loo aanayn karaa arrimo kale.
Calaamadaha dhiig-karka daran waxaa ka mid ah:
- madax xanuun
- neefta oo ku qabata
- dheecaan sanka ka imanaya
- dhaqid
- dawakhaad
- xabad xanuun
- isbedel muuqaal ah
- dhiig ku jira kaadida
Calaamadahaasi waxay u baahan yihiin daryeel caafimaad oo degdeg ah. Kuma dhacaan qof kasta oo qaba dhiig kar, laakiin sugitaanka astaamaha xaaladdan si ay u muuqato waxay u dhiman kartaa.
Habka ugu fiican ee lagu ogaan karo inaad qabtid dhiig kar ayaa ah inaad si joogto ah u akhrisid cadaadiska dhiigga. Xafiisyada dhakhaatiirta badankood waxay qaadaan aqrinta cadaadiska dhiigga ballan kasta.
Haddii aad kaliya leedahay jir ahaan sanadkii, kala hadal dhakhtarkaaga khataraha aad u leedahay dhiig-karka iyo akhrinta kale ee aad u baahan karto si ay kaaga caawiso inaad daawato cadaadiska dhiiggaaga.
Tusaale ahaan, haddii aad leedahay taariikh qoys oo wadne xanuun ah ama aad leedahay arrimo halis u ah horumarinta xaaladda, dhakhtarkaagu wuxuu kugula talin karaa inaad iska hubiso cadaadiska dhiiggaaga laba jeer sanadkii. Tani waxay kaa caawinaysaa adiga iyo dhakhtarkaagu inaad ku sii ekaataan wixii arrimo ah ee suurtogalka ah ka hor intaanay dhibaato noqon.
Baadhista dhiig karka
Baadhitaanka dhiig karku waa u fudud yahay qaadashada akhriska cadaadiska dhiigga. Xafiisyada dhakhaatiirta badankood waxay hubiyaan cadaadiska dhiigga oo qayb ka ah booqashada caadiga ah. Haddii aadan helin aqrinta cadaadiska dhiigga ballantaada xigta, codso mid.
Haddii dhiig karkaagu sarreeyo, dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu kaa codsado inaad aqriso badan inta lagu gudajiro dhawr maalmood ama toddobaadyo. Ciladda dhiig-karka dhif ah ayaa la siiyaa ka dib hal aqrin keliya. Dhakhtarkaagu wuxuu ubaahanyahay inuu arko cadeynta dhibaatada waarta. Taasi waa sababta oo ah deegaankaaga ayaa gacan ka geysan kara kordhinta cadaadiska dhiigga, sida walaaca aad dareemi karto inaad joogto xafiiska dhakhtarka. Sidoo kale, heerarka cadaadiska dhiiggu wuu isbeddelaa maalinta oo dhan.
Haddii cadaadiska dhiiggaagu uu weli sarreeyo, dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu sameeyo baaritaanno dheeraad ah si looga saaro xaaladaha aasaasiga ah. Imtixaanadan waxaa ka mid noqon kara:
- baaritaanka kaadida
- baaritaanka kolestaroolka iyo baaritaanada kale ee dhiigga
- Tijaabinta waxqabadka korantada wadnahaaga oo leh koronto-dilis (EKG, mararka qaarkood loo yaqaan ECG)
- ultrasound ee wadnahaaga ama kilyahaaga
Baadhitaanadani waxay ka caawin karaan dhakhtarkaaga inuu ogaado wixii arrimo labaad ah ee keenaya cadaadiska dhiiggaaga oo sareeya. Waxay sidoo kale eegi karaan saameynta dhiig karku ku yeelan karo xubnahaaga.
Inta lagu jiro wakhtigan, dhakhtarkaagu wuxuu bilaabi karaa daaweynta dhiig karkaaga. Daaweynta hore waxay yareyn kartaa halista waxyeellada waarta.
Sida loo fahmo akhrinta dhiig karka
Laba lambar ayaa abuuraya akhriska cadaadiska dhiigga:
- Cadaadiska wadnaha: Kani waa lambarka koowaad, ama sare. Waxay tilmaamaysaa cadaadiska xididdada dhiigga marka wadnuhu garaaco oo uu dhiig ka soo baxo.
- Cadaadiska Diastolic: Kani waa lambarka labaad, ama hoose. Waa akhrinta cadaadiska xididdada dhiigga ee u dhexeeya garaaca wadnahaaga.
Shan qaybood ayaa qeexaya akhrinta cadaadiska dhiigga ee dadka waaweyn:
- Caafimaad qab ah:Akhrinta cadaadiska dhiigga ee caafimaadka qabaa waa in ka yar 120/80 milimitir oo meerkuri ah (mm Hg).
- Kacsan:Nambarka systolic wuxuu u dhexeeyaa 120 ilaa 129 mm Hg, lambarka diastolikkuna wuxuu kayaryahay 80 mm Hg. Dhakhaatiirtu badanaa kuma daweeyaan cadaadiska dhiigga ee sarreeya daawo. Taabadalkeed, dhakhtarkaagu wuxuu dhiiri galin karaa isbeddelada qaab nololeedka si uu kaaga caawiyo yareynta tirooyinkaaga.
- Heerka 1 dhiig karka: Lambarka systolic wuxuu u dhexeeyaa 130 ilaa 139 mm Hg, ama lambarka diastolic wuxuu u dhexeeyaa 80 ilaa 89 mm Hg.
- Heerka 2 dhiig-karka: Lambarka systolic waa 140 mm Hg ama ka sareeya, ama lambarka diastolic waa 90 mm Hg ama ka sareeya.
- Dhibaatada dhiig-karka: Tirada systolic-ka waxay ka badan tahay 180 mm Hg, ama tirada diastolic-ka waxay ka badan tahay 120 mm Hg. Cadaadiska dhiigga ee noocani wuxuu u baahan yahay daryeel caafimaad oo degdeg ah. Haddii astaamo kasta sida xanuun laabta, madax xanuun, neefta oo ku qabata, ama isbeddel muuqaal ah ay dhacaan marka cadaadiska dhiiggu sareeyo, daryeelka caafimaad ee qolka gurmadka ayaa loo baahan yahay.
Akhrinta cadaadiska dhiigga waxaa lagu qaadaa cufan cadaadis leh. Akhris sax ah, waxaa muhiim ah inaad haysatid garbasaar kugu habboon. Koofiyad aan fiicnayn ayaa laga yaabaa inay keento akhris aan sax ahayn.
Akhrinta cadaadiska dhiigga way ka duwan tahay carruurta iyo dhallinyarada. Weydii dhakhtarka ilmahaaga kala duwanaanta caafimaadka ee ilmahaaga haddii lagu weydiiyo inaad kormeerto dhiig karka.
Fursadaha daaweynta ee dhiig karka
Dhowr arrimood ayaa ka caawinaya dhakhtarkaaga inuu kuu go'aamiyo ikhtiyaarka daaweynta ugu fiican ee adiga kugu habboon. Arrimahan waxaa ka mid ah nooca dhiig-kar ee aad leedahay iyo waxa sababaha loo aqoonsaday.
Ikhtiyaarrada daaweynta dhiig-karka aasaasiga ah
Haddii dhakhtarkaagu kugu ogaado dhiig karka koowaad, isbeddelada hab-nololeedka ayaa kaa caawin kara yareynta dhiigkarkaaga. Haddii qaab nololeedka isbeddelo keligiis uusan ku filnayn, ama haddii ay joojiyaan wax ku oolnimada, dhakhtarkaagu wuxuu kuu qori karaa daawo.
Fursadaha daaweynta dhiig-karka sare
Haddii dhakhtarkaagu ogaado arrin salka ku haysa oo sababeysa dhiig-karkaaga, daaweyntu waxay diiradda saari doontaa xaaladdaas kale. Tusaale ahaan, haddii daawo aad bilowdey ay keento cadaadis dhiig oo kordha, dhakhtarkaagu wuxuu isku dayi doonaa dawooyin kale oo aan lahayn waxyeellooyinkan.
Mararka qaarkood, dhiig-karka waa mid joogto ah in kasta oo daaweyn loogu jiro sababta keentay. Xaaladdan oo kale, dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu kula shaqeeyo si aad u horumariso isbeddellada hab-nololeedka oo uu kuu qoro daawooyin kaa caawinaya yareynta cadaadiska dhiiggaaga.
Qorshayaasha daaweynta ee dhiig-karka badanaa way isbeddelaan. Wixii markii hore shaqeeyay waxay noqon karaan kuwo aan waxtar yeelanayn waqtiga. Dhakhtarkaagu wuu sii wadi doonaa inuu kulashaqeeyo sifeeyo daaweyntaada.
Daawada dhiig karka
Dad badan ayaa mara marxalad tijaabo-iyo-qalad ah daawooyinka cadaadiska dhiigga. Waxaa laga yaabaa inaad u baahato inaad tijaabiso daawooyin kala duwan ilaa aad ka hesho mid ama dawooyin isku dhafan oo adiga kuu shaqeeya.
Qaar ka mid ah daawooyinka loo isticmaalo daaweynta dhiig-karka waxaa ka mid ah:
- Beta-xannibaadayaasha: Beta-blockers waxay garaacayaan garaaca wadnahaaga oo gaabis ah iyo xoog yar. Tani waxay yaraynaysaa xaddiga dhiigga ka soo daadanaya xididdadaada garaac kasta, taas oo hoos u dhigaysa cadaadiska dhiigga. Waxay sidoo kale xannibtaa hormoonnada jirkaaga qaarkood oo sare u qaadi kara cadaadiska dhiiggaaga.
- Diuretics: Heerarka soodhiyamka ee sarreeya iyo dheecaanka jidhkaaga ku badan ayaa kordhin kara cadaadiska dhiigga. Diuretics, oo sidoo kale loo yaqaan kiniiniyada biyaha, ayaa ka caawiya kilyahaaga inay jirkaaga ka saaraan sodium badan. Markuu soodhiyamku baxo, dareeraha dheeraadka ah ee socodka dhiiggaaga ayaa u gudbaya kaadi-mareenkaaga, taas oo ka caawinaysa hoos u dhigidda cadaadiska dhiiggaaga.
- Ka hortagayaasha ACE: Angiotensin waa kiimiko sababa xididdada dhiigga iyo darbiyada xididdada inay adkeeyaan oo cidhiidhi galaan. ACE (angiotensin converting enzyme) kahortagayaasha ayaa ka celiya jirka inuu soo saaro inta badan kiimikadan. Tani waxay ka caawinaysaa xididdada dhiigga inay nastaan oo ay yareeyaan cadaadiska dhiigga.
- Xannibaadayaasha daawadayaasha 'Angiotensin II' (ARBs): In kasta oo joojiyeyaasha ACE ay ujeedadoodu tahay inay joojiyaan abuurista angiotensin, ARBs waxay xannibayaan angiotensin inay ku xirnaato qabtayaasha. Kiimikada la'aanteed, xididdada dhiigga ma adkeyn doonaan. Taasi waxay kaa caawinaysaa nasashada maraakiibta iyo hoos u dhigida cadaadiska dhiigga.
- Xannibaadayaasha kanaalka Calcium: Daawooyinkani waxay ka celiyaan qaar ka mid ah kaalshiyamka inay galaan muruqyada wadnaha ee wadnahaaga. Tani waxay u horseedaa garaaca wadnaha oo aan xoog badnayn iyo cadaadis dhiig oo hooseeya. Daawooyinkani waxay kaloo ka shaqeeyaan xididdada dhiigga, taasoo u keenta inay nastaan oo hoos u dhigaan cadaadiska dhiigga.
- Cudurka Alpha-2: Daawada noocan ah waxay badashaa dareemayaasha dareemayaasha ee keena xididdada dhiigga inay adkaadaan. Tani waxay ka caawinaysaa xididdada dhiigga inay nastaan, taas oo yaraynaysa cadaadiska dhiigga.
Daweynta guriga ee dhiig karka
Isbedelada qaab nololeedka caafimaadka leh ayaa kaa caawin kara inaad xakameyso waxyaabaha sababa dhiig-karka. Waa kuwan qaar ka mid ah daaweynta guryaha ee ugu caansan.
Horumarinta cunno caafimaad leh
Cunto caafimaad qabta wadnaha ayaa muhiim u ah caawinta yareynta dhiig karka. Waxay sidoo kale muhiim u tahay maareynta dhiig-karka oo la xakameynayo iyo yareynta halista dhibaatooyinka. Dhibaatooyinkaas waxaa ka mid ah cudurrada wadnaha, istaroogga, iyo wadno qabad.
Cunto caafimaad qabta wadnaha waxay xooga saareysaa cuntooyinka ay ka mid yihiin:
- miraha
- khudaarta
- badarka oo dhan
- borotiinno caato ah sida kalluunka
Kordhinta dhaqdhaqaaqa jirka
Gaaritaanka miisaan caafimaad leh waa inuu ku jiraa firfircoonaan badan. Marka lagu daro kaa caawinta inaad miisaanka iska daadiso, jimicsigu wuxuu kaa caawin karaa yareynta buufiska, hoos u dhigidda cadaadiska dhiigga si dabiici ah, iyo xoojinta nidaamka wadnahaaga.
Ujeeddo inaad hesho 150 daqiiqo oo jimicsi dhexdhexaad ah toddobaad kasta. Taasi waa qiyaastii 30 daqiiqo shan jeer usbuucii.
Gaaritaanka miisaan caafimaad leh
Haddii aad cayillan tahay ama cayillan tahay, miisaanka oo kaa yaraada iyada oo loo marayo cunno caafimaad qabta iyo dhaqdhaqaaqa jirka oo kordha ayaa kaa caawin kara yareynta dhiig karkaaga.
Maareynta culeyska fekerka
Jimicsigu waa hab fiican oo lagu maareeyo culeyska fekerka. Hawlaha kale iyaguna way ku caawin karaan. Kuwaas waxaa ka mid ah:
- fikirka
- neefsasho qoto dheer
- duugis
- nasashada murqaha
- yoga ama tai chi
Kuwani dhammaantood waa farsamooyin yareynta buufiska. Helitaanka hurdo kugu filan waxay sidoo kale kaa caawin kartaa yareynta heerarka buufiska.
Qaadashada qaab nololeed nadiif ah
Haddii aad tahay qof sigaar caba, isku day inaad joojiso. Kiimikooyinka ku jira qiiqa tubaakada waxay waxyeeleeyaan unugyada jirka waxayna adkaadaan darbiyada marinka dhiigga.
Haddii aad si joogto ah u cabto aalkolo aad u badan ama aad ku tiirsanaato aalkolo, raadso caawimaad si loo yareeyo tirada aad cabayso ama aad u joojiso gebi ahaanba. Khamrigu wuxuu kicin karaa cadaadiska dhiigga.
Talooyinka cuntada ee loogu talagalay dadka qaba dhiig karka
Mid ka mid ah dariiqooyinka ugu fudud ee lagu daaweyn karo dhiig-karka ugana hortagi karto dhibaatooyinka ka dhalan kara waa cuntadaada. Waxa aad cuntid waxay aadi karaan waddo dheer xagga fududeynta ama baabi'inta dhiig-karka.
Waa kuwan qaar ka mid ah talooyinka cuntada ee ugu caansan dadka qaba dhiig karka.
Cun hilib yar, dhir badan
Cunto ku saleysan dhirta waa hab fudud oo lagu kordhin karo fiber-ka isla markaana loo yareeyo xaddiga soodhiyamka iyo dufanka buuxa iyo kuwa dufanka leh ee aan caafimaadka qabin ee aad ka qaadato cuntooyinka caanaha iyo hilibka. Kordhi tirada miraha, khudradda, cagaarka caleenta, iyo miraha isku dhan ee aad cunayso. Halkii aad kaheli laheyd hilibka cas, dooro borotiinada caatada ah ee caafimaadka leh sida kaluunka, digaaga, ama tofu.
Iska yaree soodhiyamka cuntada
Dadka qaba dhiig-karka iyo kuwa halista u sii kordhaya ee cudurka wadnaha ayaa laga yaabaa inay u baahdaan inay sii wataan qaadashada soodhiyamka maalin kasta inta u dhexeysa 1,500 oo miligram iyo 2,300 miligram maalintii. Sida ugu wanaagsan ee loo yareyn karo soodhiyamku waa in la kariyo cunnooyinka cusub. Ka fogow cunista cuntada makhaayadaha ama cuntooyinka horay loo soo diyaariyey, oo badiyaa ku badan soodhiyamka.
Iska yaree macmacaanka
Cunnooyinka sonkorta leh iyo cabitaannada waxay ka kooban yihiin kalooriyaal faaruq ah laakiin ma laha waxyaabo nafaqo leh. Haddii aad rabto wax macaan, isku day cunista miro daray ah ama qaddar yar oo shukulaato madow ah oo aan sida ugu macaan badan sonkorta u lahayn. soo jeedi si joogto ah cunista shukulaatada madow waxay yareyn kartaa cadaadiska dhiigga.
Dhiig karka xiliga uurka
Haweenka qaba dhiig-karka waxay umulin karaan ilmo caafimaad qaba inkasta oo ay qabaan xaaladan. Laakiin waxay khatar ku noqon kartaa hooyada iyo dhallaanka labadaba haddii aan si dhaw loola socon oo aan loo maaraynin muddada uurka.
Haweenka qaba dhiig karka waxay u badan tahay inay yeeshaan dhibaatooyin. Tusaale ahaan, haweenka uurka leh ee qaba dhiig-karka waxaa laga yaabaa inay hoos u dhacaan shaqada kelyaha. Carruurta ay dhalaan hooyooyinka qaba dhiig-karka waxaa laga yaabaa in miisaankoodu hooseeyo ama ay ku dhashaan xilli hore.
Haweenka qaarkood waxaa ku dhici kara dhiig-kar inta ay uurka leeyihiin. Noocyo dhowr ah oo ka mid ah dhibaatooyinka dhiig karka ayaa soo bixi kara. Xaaladda inta badan way is rogtaa markii ilmuhu dhasho. Horumarinta dhiig-karka inta lagu guda jiro uurka waxay kordhin kartaa halista aad ugu jirto dhiig-karka noloshaada dambe.
Preeclampsia
Xaaladaha qaarkood, haweenka uurka leh ee qaba dhiig-karka waxaa ku dhici kara cudurka 'preeclampsia' inta ay uurka leeyihiin. Xaaladdan cadaadiska dhiigga oo kordhay waxay sababi kartaa kelyaha iyo dhibaatooyinka kale ee xubnaha. Tani waxay sababi kartaa heerar sare ee borotiinka ee kaadida, dhibaatooyinka shaqada beerka, dareeraha sanbabada, ama dhibaatooyinka aragga.
Markay xaaladani ka sii darto, halista ayaa ku sii kordhaysa hooyada iyo dhallaanka. Preeclampsia waxay u horseedi kartaa eclampsia, oo sababa qalal. Dhibaatooyinka cadaadiska dhiig karka ee uurka ayaa wali ah sababaha ugu muhiimsan ee dhimashada hooyada Mareykanka. Dhibaatooyinka ilmaha haysta waxaa ka mid ah miisaanka dhalashada oo hooseeya, dhalashada hore, iyo dhalashada maydka.
Ma jirto hab la yaqaan oo looga hortago preeclampsia, sida kaliya ee lagu daweyn karo xaaladana waa in la dhalo ilmaha. Haddii aad isku aragto xaaladan inta aad uurka leedahay, dhakhtarkaaga ayaa si dhow kuugu la socon doona dhibaatooyinkaaga.
Waa maxay saamaynta dhiig karku ku leeyahay jidhka?
Sababtoo ah dhiig-karka badanaa waa xaalad aamusnaan ah, waxay u horseedi kartaa dhaawac jirkaaga sanado ka hor intaan astaamuhu muuqan. Haddii dhiig-karka aan la daaweyn, waxaad la kulmi kartaa khatar, xitaa dhimasho, dhibaatooyin.
Dhibaatooyinka dhiig-karka waxaa ka mid ah kuwa soo socda.
Halbowlayaasha waxyeellada leh
Halbowlayaasha caafimaadka waa kuwo jilicsan oo xoog badan. Dhiiggu wuxuu u socdaa si xor ah oo aan laga horjoogsanayn xididdada iyo xididdada caafimaadka qaba.
Dhiirrigelintu waxay xididdada dhiigga ka dhigeysaa kuwo adkaada, adkeeya, oo aan jilicsanayn. Dhaawacani wuxuu u sahlayaa dufanka cuntada inay ku shubtaan xididdada dhiigga iyo xaddidaadda socodka dhiigga.Dhaawacani wuxuu horseedi karaa cadaadiska dhiigga oo kordha, xannibaadyo, iyo, ugu dambayn, wadno qabad iyo istaroog.
Wadnaha dhaawacmay
Dhiig karka ayaa ka dhigaya wadnahaaga shaqo aad u adag. Cadaadiska ku soo kordhay xididdada dhiiggaaga ayaa ku qasbaya muruqyada wadnahaaga inay si isdaba joog ah u soo tuuraan oo ay la yimaadaan xoog ka badan inta qalbi caafimaad qaba ay tahay inuu sameeyo.
Tani waxay sababi kartaa wadne balaaran. Qalbi ballaadhan ayaa kordhiya halista aad u leedahay waxyaabaha soo socda:
- wadnaha oo istaaga
- arrhythmias
- dhimashada wadnaha oo lama filaan ah
- wadne qabad
Maskaxda dhaawacan
Maskaxdaadu waxay ku tiirsan tahay bixinta caafimaad ee dhiiga oksijiinta leh si ay si sax ah ugu shaqeyso. Cadaadis dhiig oo sareeya wuxuu yareyn karaa maskaxdaada helitaanka dhiigaaga:
- Xannibaadaha ku-meel-gaadhka ah ee socodka dhiigga ee maskaxda waxaa loo yaqaan 'transient ischemic harin' (TIAs).
- Xayiraadaha muhiimka ah ee socodka dhiigga ayaa sababa unugyada maskaxda inay dhintaan. Tan waxaa loo yaqaan istaroog.
Dhiig-karka aan la xakamayn wuxuu sidoo kale saameyn ku yeelan karaa xusuustaada iyo awoodda aad u leedahay inaad waxbarto, dib u xasuusato, hadasho, iyo sabab. Daweynta dhiig-karka badiyaa ma tirtiro ama ma beddesho saameynta dhiig-karka aan la xakamayn. Hase yeeshe, waxay yareysaa halista dhibaatooyinka mustaqbalka.
Dhiig kar: Talooyin ku saabsan ka hortagga
Haddii aad leedahay sababo halista u ah dhiig-kar, waxaad qaadi kartaa tallaabooyin hadda si aad u yareyso halista aad ugu jirto xaaladda iyo dhibaatooyinkeeda.
Ku dar cuntooyin caafimaad leh cuntadaada
Si tartiib tartiib ah uga shaqee jidkaaga si aad u cuntid in badan oo ka mid ah dhirta wadnaha-caafimaad qabta. Ujeeddo inaad cuno in ka badan toddobo jeer oo miro iyo khudaar ah maalin kasta. Markaa higso inaad ku darto hal adeeg oo dheeraad ah maalintii laba toddobaad. Labadaas toddobaad ka dib, ujeedku waa inaad ku darto hal adeeg oo dheeraad ah. Hadafku waa in la helo toban jeer oo khudrad ah khudradda maalintii.
Isku hagaaji sida aad uga fikirto celceliska saxanka cuntada
Halkii aad kaheli laheyd hilib iyo sedex dhinac, sameyso saxan u isticmaala hilibka udgoon ahaan. Si kale haddii loo dhigo, halkii aad ku cuni lahayd steak leh salad dhinac ah, cun salad ka weyn kuna dusha qayb yar oo steak ah.
Iska yaree sonkorta
Isku day inaad ku darto cunno yar oo sonkor ah, oo ay ku jiraan yogurts dhadhan, badarka, iyo soodhada. Cuntooyinka la soo baakadeeyay waxay qariyaan sonkorta aan loo baahnayn, markaa hubi inaad aqriso sumadaha.
U dejiso yoolalka luminta miisaanka
Halkii hadaf aan macquul aheyn oo ah "miisaan lumis," kala hadal dhakhtarkaaga culeys caafimaad oo adiga kugu habboon. Waxay kugula talineysaa hadaf miisaan lumis ah hal ilaa laba rodol usbuucii. Taasi waxay ka dhigan tahay inaad ka bilaabato cunista 500 kaloriin ka yar maalintii aad caadiyan cuni jirtay. Kadib go’aan ka gaadho dhaqdhaqaaqa jireed ee aad bilaabi karto si aad hadafkaas u gaarto. Haddii jimicsi shan habeen ah usbuucii ay aad u adag tahay in lagu shaqeeyo jadwalkaaga, ujeeddo hal habeen ka badan waxa aad hadda qabanayso. Markay taasi si raaxo leh ugu habboon tahay jadwalkaaga, ku dar habeen kale.
Si joogto ah ula soco cadaadiska dhiiggaaga
Sida ugu wanaagsan ee looga hortagi karo dhibaatooyinka loona ilaaliyo dhibaatooyinka waa in dhiig-kar goor hore la qabto. Waxaad u imaan kartaa xafiiska dhakhtarkaaga si aad u aqriso cadaadiska dhiigga, ama dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu ku weydiiyo inaad iibsato cabirka cadaadiska dhiigga oo aad aqriso guriga.
Hayso qorista akhrinta cadaadiska dhiiggaaga una qaado ballamahaaga caadiga ah ee dhakhtarka. Tani waxay ka caawin kartaa dhakhtarkaaga inuu arko wixii dhibaato ah ee suurtogalka ah ka hor xaaladdu inay sii socoto.